![](https://cdn.entekhab.ir/files/fa/news/1402/6/4/1510310_752.jpg)
عباس عبدی در یادداشتی در روزنامه اعتماد به ارزیابی کلی عملکرد دولت پرداخته است.
در بخش او از این گزارش آمده است؛
هفته دولت است و مسوولان دولتی کوشش وافری دارند که از فعالیت های خود گزارش های مثبتی را به مردم دهند. مساله این است که مردم و مسوولان دولتی از دو منظر گوناگون به این فعالیت ها نگاه می کنند. دولتی ها هر روز مواجه با فعالیت هایی هستند که برای شان جالب است و آنها را خوب می دانند. یک طرحی افتتاح می کنند، یک بازتاب خوب دریافت می کنند، یک مشکلی را مدیریت می کنند و... گمان می کنند که اگر کسی اینها را نبیند و بازتاب ندهد حتما مرضی دارد و دنبال ضدیت با دولت است.
ولی مردم از زاویه دیگری نگاه می کنند. اگر دولت مثبت ها را می بینند، مردم منفی ها را می بینند. اینکه کرایه خانه آنها چقدر شده؟ هزینه خوراک چگونه است؟ افراد بیکار خانواده کی کار پیدا می کنند؟ درآمدشان چه تغییری کرده؟ این دو رویکرد یا دو منظر دو نتیجه کاملا متفاوت می دهند، البته در ایران کنونی چنین است و الا در بسیاری از کشورها نیز مشابه یا نزدیک به هم هستند. کدام رویکرد اعتبار دارد؟ قطعا رویکرد مردم. چرا؟ به این علت که فعالیت های مفید دولت با یکدیگر جمع و تبدیل به نتایج ملموس می شوند که مردم فقط آنها را درک می کنند.
برای درمان هر بیمار اقدامات گوناگونی انجام می شود، آزمایش، عکسبرداری، عمل جراحی، تزریق خون و... همه اینها موفقیت های جزیی برای پزشک و کادر درمان است، ولی برای بیمار فقط درمان شدن مهم است. آن اقدامات باید به درمان شدن بیمار منجر شود و الا بیهوده است. با این ملاحظه در این یادداشت چندین متغیر نهایی و مهم را از حیث نگاه مردم در دو سال گذشته ارزیابی می کنیم. این آمارها از آخرین گزارش مفصل مرکز آمار درباره شاخص های کلان اقتصادی و اجتماعی کشور تا پایان 1401 تقدیم می شود که رسمی ترین آمارهای کشور است.
1- جمعیت- آمارهای جمعیتی بسیار مهم هستند. تولد، فوت، ازدواج و طلاق. این موضوع از نظر ساختار سیاسی ایران مهم تر از هم تلقی می شود. به همین علت اسناد بالادستی گوناگونی برای تحول در مساله جمعیت تدوین شده و آخرین مصوبه آن قانون فرزندآوری است که ارقام بسیار کلانی برای تحقق فرزندآوری آن منظور شده و بدتر اینکه مقررات عجیب و غریبی که نامتعارف و حتی ناپسند است در دل این قانون در نظر گرفته اند و جرم انگاری های گوناگونی کرده اند به این امید که فرزندآوری و رشد جمعیت بیشتر شود. نتیجه چه شده است؟
رشد جمعیت که در سال 1399 حدود 91/0 درصد بود در سال 1400 و 1401 به 77/0 درصد رسید و براساس پیش بینی مرکز آمار ایران در سال 1402 به 74/0 درصد و در سال 1415 به 36/0 درصد خواهد رسید. یعنی نزدیک به صفر خواهد شد. این ارزیابی مرکز آمار شاید قدری خوشبینانه هم باشد. این وضعیت محصول چند عامل است. کاهش زاد و ولد، افزایش مرگ و میر و کاهش ازدواج و افزایش طلاق. یعنی همه عوامل ممکن در کاهش جمعیت در ایران کنونی فعال هستند.
زاد و ولد از سال 1397 تا 1401، به طور مستمر کاهشی و حدود 21 درصد کمتر شده است. مرگ و میر هم حدود 11 درصد بیشتر شده است، البته در این فاصله که کرونا بود، مرگ و میر خیلی زیاد شده بود ولی در سال 1401 که کرونا عملا پایان یافت، به علل دیگر شاهد بالا رفتن مرگ و میر هستیم که به نظر بنده پایین آمدن سطح خدمات درمانی، گران شدن آن و وضع نامناسب اقتصادی بیماران است که قطعا شاخص امید به زندگی را کاهش می دهد.
ازدواج در سال 1401 نیز حدود 6 درصد کمتر از سال 1397 شده، در حالی که انتظار می رفت بیشتر شود و تا سال 1400 نیز افزایشی بود ولی در سال 1401 حدود 8 درصد از سال پیش خود کمتر شد که به طور قطع مشکلات اقتصادی و ناامیدی به آینده ریشه آن است. در همین فاصله 5 ساله نیز بیش از 14 درصد بر تعداد طلاق ها افزوده شده است.
چرا چنین وضعی بر متغیر جمعیتی ایران حاکم شده است؟ به طور قطع بخشی از این کاهش معلول تغییرات ارزشی و سبک زندگی است و این چیزی نیست که با تبلیغات واقعا سطحی یا حتی جالب و هنری قابل حل باشد. ولی این عامل نمی تواند این کاهش شدید در رشد جمعیت را توجیه و تفسیر کند.
عامل اصلی را باید در سیاست و اقتصاد به آینده جست وجو کرد. کاهش درآمد، به ویژه برای طبقه متوسط و ناامیدی از آینده موجب شده است که جوانان سودای ازدواج و فرزندآوری را در سر نپرورانند.
با وام ازدواج و امتیازات دیگر نمی توان مردم را به فرزندآوری تشویق کرد! اگر وضع اقتصادی خوب باشد، این تشویق ها نیز تا حدی موثر است ولی در شرایط کنونی و نداشتن افق روشن برای زندگی، تقریبا غیرممکن است که تحولی جدی در فرآیند موجود رشد جمعیتی رخ دهد و قانون مجلس به طور قطع و یقین عوارض بدی دارد و مهم تر از آن هزینه های گزافی نیز دارد. ایرادی ندارد که نمایندگان به جای تکیه بر افکار نادرست خود به نظرات کارشناسان مراجعه کنند. ضرر نخواهند کرد.